اضطراب کودکان

علی ۹ ساله از تنها خوابیدن در اتاق خود به شدت می ترسد . و می خواهد شب را در کنار مادر باشد . او در طول روز هم هر جا مادر در خانه می رود به دنبال مادر راه می افتد گویی نمی خواهد مادر از جلو چشمانش دور شود … او گاهی در مورد نگرانی هایی که در مورد از دست دادن مادر و یا تصادف و آتش سوزی که ممکن است اتفاق بیفتد و او مادر را از دست بدهد هم صحبت می کند … در فصل مدارس والدین او مشکلات زیادی دارند او در هر دو سال گذشته از رفتن به مدرسه امتناع می کرد و با گریه و همراهی مادر به مدرسه می رفت … در مدرسه بسیار مضطرب و تحریک پذیر بود و به راحتی گریه می کرد .  گاهی در بین روز به دلیل دل درد و حالت تهوع او را به خانه می فرستادند ….

اضطراب چیست : احساس ترس ونگرانی و وحشت نسبت به موقعیتهای محیطی خیلی بیشتر از آنچه موقعیت خطرناک باشد .در واقع در اضطراب کودک یا بزرگسال بین میزان ترس که احساس می شود و موضوع ترسناک تناسب منطقی وجود ندارد ولی کودک حتی در صورت وجود نداشتن موقعیت ترسناک ، بسیار شرایط را خطرناک احساس می کند . ترسی که از نظر اطرافیان به نظر کاملا غیر منطقی می رسد اما برای کودک واقعی است و نیاز به درک والدین و اطرافیان دارد .

ویژگیهای اضطراب کودک چیست ؟

ویژگیهای اضطراب در بچه های در موقعیتهای مختلف ،متفاوت است . اما  بعضی از نشانه ها در اکثر اختلالات اضطرابی دیده می شود . بسته به مدت زمانی که این نشانه ها در کودک دیده می شود و اینکه وجود این نشانه ها روند معمول زندگی کودک را مختل کرده باشد تشخیص اختلال اضطراب  داده می شود .

 

نشانه های اضطراب کودک :

اختلال در تمرکز ، واکنش بیش از حد به یک رویداد کم اهمیت ، اختلال در حافظه ، زودرنجی بیش از اندازه ،عملکرد تحصیلی پایین ، ناآرامی و بی قراری ، عادات رفتاری مثل کشیدن و پیچاندن مو، شتابزدگی ، لرزیدن ، افزایش ضربان قلب ، عرق کردن بیش از حد ، کوتاه بودن تنفس ، سرگیجه و تاری دید ، درد و ناراحتی در قفسه سینه ، سرخ شدن صورت ، حالت تهوع ،استفراغ ، اسهال ، گرفتگی عضلانی ،اختلال خواب

 

انواع اضطراب کودکان :

  • اختلال اضطراب جدایی

شایعترین اختلال در کودکان و نوجوانان اختلال اضطراب جدایی است و ریشه آن ترس و نگرانی نسبت به مادر و یا شخصی است که از کودک مراقبت می کند . این نگرانی و اضطراب نسبت به دور شدن از مادر یکی از مراحل رشدی کودک است که حدودا از ۷ ماهگی شروع شده در ۱۰ تا ۱۸ ماهگی به اوج خود می رسد اما تا سن ۳ سالگی باید به طور کامل رفع شود .

بعضی از کودکان علائم اضطراب جدایی را در سنین بالتر هم نشان می دهند و در ضمان دور شدن از مادر بسیار نگران آسیب دیدن مادر یا خود می شوند علائم اضطراب جدایی که معمولا کودکان نشان می دهند :

-کودک در هنگام جدا شدن موقت از والدین گریه و بی قراری زیادی می کند و نگران برنگشتن والدین است .

– نگران آسیب دیدن خود و یا والدین است

-نگران دزدیده شدن است و هر جا می رود دست والدین را رها نمی کند

-در اتاق تنها نمی خوابد و حتی ممکن است در اتاقی تنها نماند

-گاهی بدلیل اضطراب زیاد علائم جسمانی مثل دل درد و حالت تهوع نشان می دهند .

  • اختلال اضطراب اجتماعی

اضراب بیش ازحد درباره مورد قضاوت قرارگرفتن توسط دیگران یا رفتار در بین جمع ،ترس بارز و مستمر از یک یا چند موقعیت یا عملکرد اجتماعی  خاصی که در آن شخص با چند فرد نا آشنا مواجه می شود طول مدت دیده شدن علائم حداقل ۶ ماه

-ترس ازبودن با افراد نا آشنا و مسخره شدن ، احساس شرمندگی و تحقیر داشتن بدلیل رفتارش در جمع

-در شرایط اضطرابی ممکن است قشقرق راه بیاندازند،میخکوب شوند و یا از موقعیت اجتناب کنند

 

  • اختلال اضطراب فوبی (ترسهای خاص)

کودک ترس شدید و مستمر نسبت به اشیا و یا حیوانات خاص نشان می دهد که شدت ترس متناسب با موقعیت نیست . این اختلال معمولا با اختلال اجتماعی همراه است . طول مدت این اختلال حداقل ۴ هفته است

 

  • اختلال استرس پس از آسیب (PTSD) به دنبال تجربه و یا دیدن یک حادثه بسیار تلخ در زندگی کودک اتفاق می افتد . بعد از اتفاقهایی مثل بلایای طبیعی (زلزله ،سیل و…) ،مرگ عزیزان ،خشونت خانوادگی ،تصدفات و یا تجربه تجاوز جسمی و جنسی می تواند این اضطراب را ایجاد کند . کودک نسبت به تمام موقعیتهایی که حادثه را به خاطر او می اورند وحشت زده است و از آن موقعیت اجتناب می کند مثلا کودکی که شاهد یک صحنه دلخراش تصادف شده است از سوار شدن به ماشین اجتناب می کند و یا با دیدن ماشین ها در خیابان دچار ترس و اضطراب شدید می شود .در این موارد احساس و رفتار به شکلی است که گویی در همان لحظه اتفاق تکرار می شود .

 

  • اختلال اضطراب منتشر یا فراگیر

ترس و اضطراب شدید در اکثر موارد با کودک همراه است و کودک نسبت به موقعیتها و

شرایط زیادی علائم اضطراب و نگرانی شدید نشان می دهد

علائم اضطراب که در اکثر روزها در کودک دیده می شود :

-احساس عصبانیت و بی قراری

-خستگی پذیری

-اشکال در تمرکز دوره های کوتاه مدت

-تحریک پذیری

-تنش عضلانی

– اختلال خواب

دلایل اضطراب کودک :

عوامل زیادی در ایجاد اضطراب در کودکان دیده می شود که می توان آنها را در چند دسته قرار داد:

۱-عوامل زیست شناسی و جسمی :

براساس تحقیقاتی که در حوزه نوروبیولوژی انجام شده است نتایج جالبی بدست آمده است که حاکی از نقش مدارهای خاص مغزی است که زمینه ساز اضطراب هستند .

آمیگدال یا همان بادامه مغز به سرعت به محرکهای بالقوه خطرناک پاسخ می دهند و به طریق شیمیایی سبب می شوند که بدن بالافاصله واکنش نشان دهد .

در افراد مضطرب میزان بعضی هورمونها هم بیشتر دیده می شود .

۲-عوامل محیطی و اجتماعی :

تحقیقات نشان می دهد نوع رابطه مادر و کودک (سبک دلبستگی نا ایمن ) در  میزان اضطراب در کودک تاثیر دارد . ( کنولی و برنستین ۲۰۰۷)

همچنین سبک فرزندپروری بیش از حد حمایت کننده و یا سبک بیش از حد کنترل کننده و انتقادی در ایجاد اضطراب کودک  تاثیر دارد .

والدین مضطرب و نگرانی که بدلیل ترسهای خود کودک را از انجام بسیاری رفتارهای عادی منع می کنند ، رفتارهای اجتنابی را در کودک تقویت و الگویی برای ترس و اضطراب کودک خود هستند .

از جمله عوامل محیطی ایجاد کننده اضطراب همان طور که در بالا گفته شد عوامل غیر منتظره ای مثل زلزله ، بیماری ،مرگ و… است

۳- عوامل ژنتیکی :

تحقیقات نشان داده است عوامل ژنتیکی در حد متوسط در انتقال اختلال اضطراب نقش دارند و احتمال اینکه فرزندان والدینی که خود اختلال اضطرابی دارند مضطرب شوند وجود دارد .

معمولا والدین مضطرب کودکان اضطرابی خواهند داشت .

فایل صوتی درباره این مبحث گفته شده است:

شیوع اضطراب کودک :

شیوع انواع اختلالات اضطرابی متفاوت است ولی به شکل آمار کلی ۸ تا ۱۰ درصد کودکان و ۵ تا ۱۰ درصد نوجوانان یکی از معیارهای تشخیص اختلال اضطرابی را از خود نشان می دهند به طوری که روند زندگی عادی  آنها مختل می شود .

بر اساس تحقیقات اختلالات اضطرابی در دخترها بیشتر از پسرها دیده می شود (کنولی و برنستین۲۰۰۷)

 

درمان اختلالات اضطرابی :

بعد از اینکه یک اختلال اضطرابی کودک توسط یک روانشناس تایید شد کار درمانی با کودک شروع می شود که ممکن است همزمان از دارو و مشاوره در کنار هم استفاده شود .

اما متاسفانه اختلال اضطرابی از جمله اختلالات بسیار پایدار است و درمان آن ممکن است به طور کامل اتفاق نیافتد و بسیار زمانبر است .

به همین دلیل بیشتر تلاش ما برای پیشگیری از ایجاد این اختلالات در کودکان باید باشد .

آموزش مهارتهای زندگی به کودکان تاثیر مثبتی بر آرامش و پیشگیری از مشکلات اضطرابی دارد . و نقش حمایتی والدین چه در پیشگیری و چه درمان اختلالات اضطرابی بسیار مهم است .

و نکته آخر : در صورت مشاهده هر کدام از علائم اضطرابی در فرزندتان حتما باید از یک متخصص کمک بگیرید و به هیچ شکلی خود والدین به تنهایی قادر به از بین بردن اختلال اضطرابی در کودک نیستند .

کمی صبر کنید...

banner3

ارسال یک پاسخ

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

logo-samandehi