اعتیاد نوجوان وراههای پیشگیری از آن در نوجوانان

0

امروزه حتی شنیدن اینکه سن اعتیاد در بین جوانان و نوجوانان پایین آمده است موجب نگرانی والدین شده است چه رسد به اینکه والدین برای اولین بار متوجه مصرف مواد مخدر در فرزند نوجوانشان بشوند .

اعتیاد چیست ؟

اعتیاد درواقع نوعی وابستگی است .وابستگی به مصرف ماده‌ای یا رفتاری که انجام ندادن آن یا قطع ناگهانی  آن سیستم روانی و جسمی فرد را دچار مشکل می‌کند .

چرا مصرف مواد مخدر همراه با لذت است  :

سلول‌های مغزی از طریق موادی به نام انتقال‌دهنده عصبی باهم ارتباط دارند و بر هم تأثیر می‌گذارند . یکی از مهم‌ترین انتقال‌دهنده‌های عصبی مغز دوپامین است که مسئول ایجاد لذت در مغز ماست .و در بخش‌هایی از مغز ما که مرکز احساسات ،انگیزه ،درک و شناخت است وجود دارد .

هرچقدر ترشح دوپامین در مغزمان بیشتر باشد بیشتر احساس لذت و سرخوشی داریم .

حال سؤال این است مواد مخدر و الکل با دوپامین مغز ما چه می‌کنند ؟؟؟

مواد مخدر موجب ترشح زیاد دوپامین در مغز می‌شوند و از این طریق مرکز لذت مغز را فعال می‌کنند .

اما این افزایش دوپامین به حدی زیاد  است که شما تجربه‌ای بسیار لذت‌بخش‌تر از بیشترین لذتی که در عمرتان داشته‌اید را خواهید داشت .

به‌طوری که باز تمایل دارید به این سرخوشی و لذت برسید چون در حالت طبیعی آن را احساس نخواهید کرد .

حال اتفاقی که در مغز می‌افتد این است میزان زیاد دوپامین بعد از مصرف مواد ، موجب تغییر شکل گیرنده‌های دوپامینی و تولید کمتر آن به شکل طبیعی می‌شود .

به زبان ساده میزان دوپامین مغز شما به‌طور طبیعی پایین می‌آید و شما بااحساس کسالت و بی هیجانی کلافه کننده‌ای مواجه می‌شوید که برای رساندن دوباره میزان دوپامین به حد طبیعی قبلی هم نیاز به مصرف مواد پیدا می‌کنید …

و با مصرف دوباره آن درواقع در یک چرخه معیوب گیر خواهید کرد شما برای تجربه لذت قبلی به مصرف مواد بیشتری نیاز خواهید داشت ….

تأثیر مواد بر مغز نوجوان :

قسمتی از مغز انسان تا پایان نوجوانی به رشد خود ادامه می‌دهد . و سیر تکامل همراه با دوره حساس نوجوانی که نوجوان دائماً در معرض فشارهای عصبی و استرس است بسیار چشمگیر است .موقعیت‌هایی مثل کنکور ،شکست‌های عاطفی و…

برخی از اثرات مواد مخدر موقتی است اما تحقیقات نشان می‌دهد بعضی از آسیب‌ها ممکن است تأثیرات طولانی‌مدت بر رفتار ،احساس و عملکرد نوجوان داشته باشد .

انواع اعتیاد :

اعتیاد به مواد :

مانند اعتیاد به هر نوع ماده مخدری مثل هروئین ،شیشه و …یا حتی مصرف مشروبات الکلی که با قطع ناگهانی مصرف مواد علائم و نشانه‌های خماری در شخص دیده می‌شود .

اعتیاد رفتاری :

مثل اعتیاد به غذا ،اعتیاد به خود ارضایی ،اعتیاد به موبایل ،اعتیاد به خودآزاری ، اعتیاد به قمار و…

اعتیادهای رفتاری مانند اعتیاد مواد ، چرخه مشابهی در مغز ایجاد می‌کنند  ابتدا ما با انجام کاری به لذت زیادی می‌رسیم و بعدازآن برای رسیدن به آرامش و لذت از آن کار  برای مقابله با شرایط سخت زندگی‌مان استفاده می‌کنیم شرایط پر از اضطراب و استرسمان .

به‌زودی دفعات استفاده از آن رفتار در زندگی ما شتاب می‌گیرد و تلاش برای انجام دادن آن بیشتر و بیشتر می‌شود تا جایی که آن رفتار تبدیل به یک آئین و مراسم روزانه زندگی ما می‌شود و هرچند ما متوجه عوارض زیان‌بار آن رفتار در زندگی‌مان هستیم  اما همچنان وسوسه زیادی برای انجمن آن داریم .

اعتیادهای رفتاری همچون اعتیاد به مواد بر جنبه‌های مختلف زندگی ما تأثیر می‌گذارند و روابط ما را با خانواده و اطرافیان به‌شدت تحت تأثیر قرار می‌دهند .

تفاوت عادت و اعتیاد :

حال که از اعتیادهای رفتاری گفتیم بسیاری از ما که ممکن است به‌نوعی درگیر اعتیاد رفتاری خاصی باشیم درصدد توجیه برآییم که ما اعتیاد نداریم فقط به یک رفتار عادت کرده‌ایم .

تفاوت اعتیاد و عادت در یک کلمه خلاصه می‌شود :انتخاب

وقتی به رفتاری عادت کرده‌ایم هر زمان اراده کنیم می‌توانیم آنرا انجام ندهیم اما در اعتیاد مسئله روانی و جسمی شما مطرح است مثل اعتیاد به موبایل که اگر به‌طور ناگهانی گوشی شما دچار مشکل شود و برای ساعاتی آنرا نداشته باشید مثل یک معتاد به مواد که در بدر به دنبال پیدا کردن مواد می‌گردد شما آرام و قرار ندارید و به هر دری می‌زنید تا هر چه سریع‌تر گوشی جدیدی داشته باشید .

به‌راستی علت اعتیاد نوجوانان چیست و چرا آن‌ها علیرغم تمام تلاش والدین باز جذب استفاده از سیگار و مواد مخدر می‌شوند ؟ و آیا می‌توان برای از بین بردن این معضل بزرگ جامعه  کاری کرد ؟؟؟

در جواب این مسئله که چرا نوجوانان به سمت مصرف مواد مخدر گرایش دارند عوامل زیادی زمینه‌ساز است که آن‌ها را در دودسته عوامل فردی و محیطی دسته‌بندی می‌کنیم :

عوامل فردی مؤثر در اعتیاد نوجوانان :

-اضطراب و استرس

از فاکتورهای فردی که در گرایش اعتیاد تأثیر زیادی دارد اضطراب و استرس بالای نوجوان است

تحقیقات نشان داده است که یکی از علت‌هایی که نوجوان به سمت مصرف مواد رفته ، رسیدن به حس آرامش کاذب بعد از مصرف آن است . اگر فرزندان ما علائم اضطراب و استرس را نشان می‌دهند قبل از اینکه برای آرام شدن خود به راه‌های اشتباهی پناه ببرند وظیفه ما والدین شناخت  علائم اضطراب در نوجوانمان و کمک به رفع نگرانی‌های اوست .علائم اضطراب در نوجوانان به مقدار زیادی مشابه علائم مصرف مواد است

علائم عمومی اضطراب نوجوان :

-کم‌خوابی یا خواب بیش‌ازحد

-سردرد،کمردرد ،دل‌درد

-خستگی عضلانی

-پرخاشگری و تندخویی

-کم‌اشتهایی یا پرخوری

-گریه مداوم

-نگرانی و دلواپسی مداوم

-کناره‌گیری از دوستان و خانواده

-پرخاشگری

یکی دیگر از فاکتورهای مؤثر در اعتیاد نوجوانان، خشم بالا و پرخاشگری شدید نوجوان است .

زیاد می‌شنویم که پرخاشگری نوجوان را چیزی کاملاً طبیعی و از خصوصیات بلوغ و نوجوانی می‌دانند اما تحقیقات جدید نشان می‌دهد که پرخاشگری نوجوان بیشتر از اینکه از عوارض بلوغ باشد تحت تأثیر رفتارهای والدین با نوجوان و عدم درک درست نوجوان است .

آیا ارتباط گرفتن درست با نوجوانتان را یاد گرفته‌اید ؟؟؟ آیا می‌دانید با بالا رفتن سن فرزندتان لازم است تغییر اساسی در نوع برخورد و ارتباطتان با او بدهید ؟؟؟


همچنین بخوانید: رازهای گفتگو با نوجوانان


آیا فرزند شما یاد گرفته است چگونه خشم خود را مدیریت کند بدن اینکه به کسی آسیب برساند ؟؟؟

و عامل دیگر خطرساز در پرخاشگری نوجوان این است که فرزند شما به دلیل همین خصوصیت رفتاری‌اش جذب گروه‌هایی از هم سن و سالانش می‌شود که درگیر مشکلات زیادی ازجمله بزهکاری و مصرف مواد هستند .


همچنین بخوانید: پرخاشگری نوجوانان


-خجالتی بودن

آیا فرزند شما می‌تواند در جمع دوستانش که به او مواد مخدر را پیشنهاد می‌کنند نه بگوید ؟؟؟

یا انقدر خجالتی است که جرات نه گفتن و رد کردن هر خواسته نابجایی را ندارد ؟؟؟

جرات نه گفتن یکی از مهارت‌های زندگی است که فرزندتان در هر سنی باشد لازم است ان را یاد بگیرد .

آیا خود شما والدین مهارت نه گفتن رادارید که بتوانید به فرزندتان آموزش دهید ؟؟؟

عوامل محیطی و خانوادگی مؤثر در اعتیاد نوجوانان :

  • زمینه خانوادگی

سابقه اعتیاد به مواد مخدر و مصرف الکل یکی از والدین زمینه را برای قرار گرفتن نوجوان در دام اعتیاد را فراهم می‌کند . مراقب باشید اگر شما الگوی فرزندتان هستید می‌توانید الگوی مناسبی برای ترک و مقاومت هم باشید .

  • فشار دوستان و همسالان

درصد زیادی از نوجوانان علت اولین تجربه مصرف مواد خود را این‌گونه بیان می‌کنند : “همه بچه‌ها مصرف می‌کنند من هم امتحان کردم …”

نوجوانان برای اینکه در جمع دوستان پذیرفته شوند سعی می‌کنند همرنگ آن‌ها شوند حتی اگر بدانند این کار اشتباه است تعارف دوستانشان را رد نمی‌کنند .

مواظب جمع دوست‌های اطراف نوجوانتان باشید و اگر متوجه شدید یکی از دوستانش مواد مصرف می‌کند و یا مستعد آن است با فرزندتان در این مورد صحبت کنید


همچنین بخوانید: رازهای گفتگو با نوجوانان

علائم مصرف مواد در نوجوانان :

با توجه به اینکه چه ماده مخدری مصرف می‌شود علائم متفاوتی ممکن است دیده شود ولی شایع‌ترین علائم که والدین می‌توانند با دقت در رفتارهای نوجوان متوجه آن شوند بیان می‌شود :

علائم جسمانی :

-بی‌اشتهایی و کاهش وزن

-بی‌خوابی

– سیاه شدن دور چشم

-قرمز شدن چشم‌ها و خشک شدن دهان در مصرف حشیش

-سرماخوردگی و بیماری‌های مکرر

علائم رفتاری :

-کاهش ارتباط با خانواده

-پرحرفی و یا گوشه‌گیری زیاد

-مطالبه مکرر پول

-زودرنجی و افسردگی

-تغییر دادن دوستان و کم کردن رابطه با دوستان قدیم

-رابطه با افراد مسن‌تر از خود

-بی‌نظمی در ساعات ورود و خروج به خانه

راه‌های پیشگیری از اعتیاد نوجوانان

۱٫ آگاهی دادن به نوجوانان

نکته مهم در مورد مواد مخدر این است که متأسفانه امروزه نوجوانان نگرش مثبتی نسبت به مواد مخدر دارند و باورشان این است که با یکی دو بار مصرف وابسته به مواد نمی‌شوند . وظیفه سنگینی بر عهده ما والدین و اولیا مدرسه است تا در مورد خطرات ناشی از مصرف  مواد مخدر به نوجوانان آگاهی و اطلاعات بدهیم .

۲٫ بالا بردن عزت‌نفس و اعتمادبه‌نفس در فرزندان :

هر چه فرزند شما اعتمادبه‌نفس بالاتری داشته باشد ،عزت‌نفس بالاتری داشته باشد در دوره نوجوانی آسیب کمتری می‌بیند . برای از دست ندادن عزت‌نفس نوجوانتان کارهایی که نباید بکنید

-سرزنش

جملات ویرانگر عزت‌نفس :

” انتظار دیگه ای ازت نمی ره متاسفم برات ”

“چند بار باید بگم اینطور باید انجام بدی ”

“اشتباه  تو باعث شد این همه به دردسر بخوریم ”

“بازم کلیدت جا گذاشتی جالبه که از پس همینم بر نمیای  ”

-تحقیر

” هر خنگی تا الان فهمیده بود ”

“از عهده هیچ کاری بر نمیای ”

-مقایسه

“واقعا فرق تو با پسرعموت چیه ؟ حیف از اون همه هزینه ای که بابت کلاس تو دادم ”

۳٫ بالا بردن مسولیت پذیری در نوجوانان :

با دادن مسولیتهای زندگی روزانه به نواجوانان و سپردن تصمیم گیری های مربوط به خودشان مسولیت پذیری را در آن‌ها بالا برده و آسیب پذیری آن‌ها را کم کنید .

از کارهای ساده شروع کنید مثل سپردن خرید لبنیات خانه به پسر ۱۲ ساله اتان ، مبلغی هفتگی به او بدهید و از او بخواهید لبنیات یخچال را چک کند و هر وقت نیاز بود تهیه کند اخر هفته لیست خرید و قیمتها را به شما بدهد حتی اگر پول کم آورد با او صحبت کنید و بینید راه حل چیست . کار را به او بسپارید و از مدیریت و مسئولیت پذیری او استقبال کنید به جای اینکه هر روز به او یاداوری کنید .

مسئولیت های دیگری که می‌توانید به نوجوان بسپارید انجام کارهای شخصی خود اوست که کم کم مستقل شدن را هم یادبگیرد .

۴٫ ارتباط مؤثر با نوجوان :

آخرین و مهمترین نکته : نوجوانتان را درک کنید

به صحبتهایش گوش بدهید ، به احساسات و عواطفش احترام بگذارید و او را بدون قید و شرط همانطوری که هست بپذیرید ، تا بتوانید در دوره نوجوانی در کنارش باشید و از او در برابر آسیبهای محیط و جامعه محافظت کنید.


همچنین بخوانید: رازهای گفتگو با نوجوانان

کمی صبر کنید...

در این درس مشارکت کنید

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

توجه داشته باشید که تمام اطلاعات شما نزد ما محفوظ می باشد